Welke vragen leiden tot een levensverhaal?

Een vriend van ons kwam onlangs bij ons eten. Hij is een technische jongen: machines om chips mee te maken vormen zijn universum, tests uitvoeren en monteurs instrueren zijn daarbinnen zijn taken. Hoe een levensboek tot stand komt is voor hem net zo vaag als voor mij de mechanieken in het soort machines waar hij mee werkt: apparaten zo groot als mijn werkkamer.

Ik vertelde hem over mijn vader, enthousiast als ik was over de anekdotes die mijn vader met mij gedeeld had. ‘Hoe kom je nou tot zo’n gedetailleerd verhaal?’ vroeg hij verbaasd nadat ik was uitgesproken en even adem haalde. ‘Ik bedoel: je kent die verhalen natuurlijk al grotendeels uit je jeugd, maar in deze mate heeft je vader ze je vast nooit verteld. Hoe zorg je er nou voor hij zo diep teruggaat in die herinnering dat hij er een dergelijk breedvoerig verslag van doet?’

Met opgetrokken wenkbrauwen keek ik hem aan: ‘Ik stel vragen?’

‘Ja, maar wat voor vragen zijn dat dan?’ Hij leek oprecht verward.

Ik gaf hem enkele voorbeelden en legde uit waartoe die voorbeelden konden leiden. Hij luisterde. Knikte. Wreef over zijn kin. Nadat ik was uitgesproken, was zijn gezichtsuitdrukking minder verward. ‘Interessant,’ zei hij.

Ik dacht: is dat wellicht voor meer mensen interessant? Vragen veel mensen zich af wat voor soort vragen er gesteld worden om te komen tot een levensboek? Dan is daar een blog over schrijven misschien een goed idee. Dit is dus een heel lange inleiding tot een blog over welke vragen ik u onder andere zal stellen om te komen tot uw levensverhaal.

Vragen over uw jeugd

Het begint natuurlijk met uw geboorte. Daarna uw tijd als baby, kleuter, peuter. Vragen waar u aan zou kunnen denken, zijn bijvoorbeeld:

• In wat voor nest bent u geboren, wat deden uw ouders, waar stond uw wieg?
• Heeft u anekdotes die uw jeugd typeren? Met wie ging u om, zijn er mensen die u inspireerden (denk aan leraren, ouders van vrienden, opa/oma etc.)?
• Wat waren typische karaktertrekken van uw ouders, van broers of zussen? Hoe paste u in dat geheel?
• Hebben er grote veranderingen plaatsgevonden in de levensfase van 0 tot twaalf jaar?
• Wat voor kind was u? En wat voor leerling was u?
• Hoe zag een doordeweekse dag er bij u uit?
• Hoe vierden jullie vakantie?

Vragen over uw jongvolwassen leven

Dan hebben we het over de periode na uw middelbare school. De puberteit is achter de rug, het kattenkwaad is uitgehaald, tijd voor serieuzere zaken. Wellicht ging u studeren. Misschien besloot u eerst te gaan reizen, of ging u meteen aan het werk. Dit bepaalt natuurlijk het soort vragen dat ik u zal stellen. Maar de volgende vragen komen zeker aan bod:

• Wat deed u na uw middelbare school? Was dit een vooropgezet plan, hoe rolde u hierin?
• Wat waren uw dromen voor de toekomst?
• Wat deed u graag in uw vrije tijd?
• Vertel eens over de liefde; waren er verliefdheden, relaties?
• Wie waren uw vrienden en hoe bracht u tijd met hen door?
• Hoe zou u uw leefmilieu beschrijven?
• Welke rol speelde het geloof in uw leven?
• Waren er gezondheidsproblemen?
• Hoe was in deze fase de relatie met uw ouders en eventuele broers en zussen?

Vragen over de periode 25 – 65 jaar

Dit is het grootste deel van uw leven. Waarschijnlijk vormt dit deel ook het gros van uw levensverhaal. We beslaan gebieden als:

• Kreeg u kinderen, wat voor ouder was u?
• Beschrijf uw kinderen eens en de relatie die u met hen had/heeft
• Wat voor carrièrepad koos u?
• Vertel over uw liefdes
• Zijn er zaken die u in retrospect anders had willen aanpakken?
• Wat zijn belangrijke lessen die u leerde?
• Vertel eens over vakanties en vrijetijdsbesteding. Heeft u hobbies, passies?
• Welke ingrijpende gebeurtenissen hebben zich voorgedaan in uw volwassen leven?

Vragen over de periode 65 jaar tot nu

We zijn aangekomen bij de herfst van uw leven. Terugkijken duurt langer dan vooruitkijken.

• Bent u met pensioen, en hoe ervaart u dat?
• Heeft u kleinkinderen? Hoe is uw relatie met hen?
• Wat zijn belangrijke dingen die u geleerd heeft?
• Hoe ervaart u ouder worden?
• Zijn er lessen die u aan uw kinderen en kleinkinderen zou willen meegeven?

Zo komen we tot uw levensverhaal

Natuurlijk zijn al deze vragen verre van sluitend. Maar ze vormen een eerste aanzet. Ze zetten als het goed is uw hoofd in beweging. En zodra dat gebeurt, luister ik en vraag ik door. Samen halen we details op. We duiken dieper de herinnering in en pluizen deze uit. Een vraag is eigenlijk als een steen die in water wordt gegooid, de herinneringen die boven komen zijn als de golfjes die zich steeds verder uitbreiden. ‘Oh ja, en toen…’ Door die golfjes te analyseren en uitgebreid te bekijken, kleden we uw herinneringen aan. En zo komen we samen tot uw levensverhaal.