Het levensverhaal van mijn vader
Toen ik startte met dit bedrijf, wist ik gelijk: het eerste boek dat ik wil schrijven, is dat van mijn vader. Mijn vader heeft een fenomenaal geheugen, is een goede verhalenverteller, en heeft een leven geleid dat het vertellen waard is. De ideale formule dus om een levensboek aan te wijden.
Zijn levensboek is deels mijn levensboek
In vier sessies van twee uur interviewde ik hem. Tuurlijk kende ik veel van zijn verhalen al, maar nu nam ik zijn woorden op. Dat gaf me rust om door te vragen. Zo kon ik meer details naar boven halen, de diepere laag aanraken, hem pellen als een ui. Want het verhaal dat hij vertelt, is deels ook mijn verhaal. Hoe hij omging met wat hem overkwam, hoe zijn ouders hem behandelden, hoe zijn relatie met zijn broers en zus was: het heeft allemaal zijn weerslag op de mens die hij geworden is. En die mens is weer degene die mij opvoedde. Alles wat hij mij vertelde, leverde mij in die zin een kijkje in mijn eigen levensverhaal.
Een levensverhaal dat klinkt als een jongensboek
In groot detail vertelde hij over de keer dat hij zijn voeten verbrandde, doordat zijn moeder een ketel met kokend water naast de eettafel had geplaatst. Zo kon mijn opa zich snel scheren voor hij zich met saxofoon op zijn rug naar de harmonie kon haasten. Mijn vader stapte van tafel, bleef met zijn broekspijp achter de tuut van de ketel hangen, en kreeg dat kokend hete water over zijn beide voeten. Hij belandde in bed. Acht jaar oud was hij. Twaalf weken later moest hij opnieuw leren lopen, op zijn klompjes langs de heg, zijn hand in de warme hand van zijn moeder.
Of Tiemen het nou niet hoorde, of dat er iets anders speelde… hij ging toch naar rechts. En werd geschept. Toen we achteromkeken, zagen we hem tuimelen, hoog door de lucht. Feitelijk werd hij gekatapulteerd. Voorts klapte hij naar beneden en landde op zijn hoofd.
Van dat soort verhalen bleek zijn levensverhaal doorspekt. Zijn verbrande voeten, een bijna-verdrinking, de dood van een schoolmaatje, het zijn trauma’s die gek genoeg nauwelijks effect lijken te hebben gehad op het verloop van zijn leven. Hij is een stabiel mens, die zich niet makkelijk van slag laat brengen door datgene wat hem overkomt. Is dat waarom ook mijn zus zo weinig aangedaan lijkt door de uitdagingen van het leven? Verklaart mijn vaders verantwoordelijkheidsgevoel voor zijn patiënten, later toen hij arts was, waarom mijn broertje precies zo te werk gaat in zíjn huidige werk als arts? Hoe moet ik mijn vaders ambitie en het feit dat hij altijd wist wat hij wilde vertalen naar mijn eigen rusteloosheid en gebrek aan wilskracht? Is dat iets wat ik dan geërfd heb van mijn moeder?
Hoe het ook zij, het was een lust voor me om mijn vaders levensverhaal op te mogen schrijven. Ik leerde hem beter kennen. Hij kwam me nader te staan, ook door de uren die we samen doorbrachten, hij verhalen vertellend, ik luisterend en doorvragend. Het is niet zo dat ik hem nu doorgrond. Hij liet mij slechts zien wat hij me wilde laten zien. Maar de verhalen die hij vertelde vormden een mooi beeld van 81 jaar. Ze schetsten voor mij een tijdsgeest, een inkijkje in een gelovig leven, in een kabbelend gezin, in een ambitieuze geest en een wankelend huwelijk. In een mens.
Zijn levensverhaal cadeau doen
Binnenkort gaan mijn broertje, zus en ik met mijn vader een weekend naar Zwolle, de grote stad waar hij vroeger naast woonde. Zijn levensboek zal ik hem dan overhandigen, als cadeau voor zowel hem als ons. Want lang nadat hij er niet meer is, hoop ik dat wij en zijn kleinkinderen nog regelmatig door zijn boek zullen bladeren en zullen lezen, door alle verhalen, dat hij een heel bijzondere man was.
